آرامگاه و باغ موزه نادر شاه افشار

آدرس : مشهد – چهارراه شهدا – آرامگاه نادر افشار
ساعت بازدید: نيمه اول سال : 30/7 الي 20 - نيمه دوم سال : 30/7 الي 17
ايام  تعطیل : ایام عزاداري
تلفن :2215468-2224888

شرح زندگی نادرشاه افشار

شرح زندگی نادر شاه افشار

 

نادرشاه افشار موسس سلسله افشاریه به سال 1100 ه. ق در قلعه دستجرد درگز چشم به جهان گشود. وی در خانواده ای از ایل قرقلو که یکی از طوایف افشاری بود رشد و نمو یافت و او را به نام جدش (( نَدَرقلی بیک)) نامیدند. نادر به هنگام جوانی در برابر حملات طوایف مختلف شجاعت و شهامتی توصیف ساخت تا از وی در سایر منازعات و درگیری ها بعنوان سرداری کارساز سود جوید. وی به مناقشه ی افاغنه در ایران پایان داد و سرانجام پس از آخرین شکست شاه صفوی از نیروهای عثمانی نادر قلی بیگ به سال 1148 ه. ق در دشت مغان به پادشاهی ایران برگزیده شد و تاج شاهی بر سر نهاد. عمده توفیقات نظامی و فتوحات وی در نواحی عراق، قفقاز، قندهار، بخارا، هندوستان و تصرف خوارزم بوده است. ساخت عمارت مرسوم به قصر خورشید و برخی ابنیه ی دیگر در شهرستان کلات از اقدامات مهم او در دوران حیاتش به شمار می آید. نادر در آخرین سالهای سلطنت اش به نوعی مرض روحی دچار شد و به اطرافیانش ظلم و ستم وحشتناکی روا داشت این تغییر احوال موجب روشن شدن آتش شورش ها و فتنه های بسیاری گردید تا آن که در روم جمادی الثانی سال 1160 ه. ق هنگامی که برای سرکوبی شورش اکراد در فتح آباد قوچان به سر می برد به تحریک علی قلی میرزا برادرزاده اش و با همدستی تعدادی از افراد سپاهش به قتل رسید. نادرشاه آخرین کشور گشای ایرانی بود که به وقت حکمرانی اش علاوه بر آن که دشمنان ایران را سرکوب کرد موجبات سرافرازی و گسترش خاک ایران را نیز فراهم کرد.


بنای آرامگاه

به استناد نوشته های مورخین عهدافشاری، نادرشاه در زمان خویش دستور ساخت مقبره ای برای خود و خانواده اش در جنب عمارت چهار باغ شاهی داده بود. گویا آرامگاه مزبور در خلال ناآرامی ها و آشوبهای سیاسی آن عهد و پس از آن روی به ویرانی نهاد. بعدها در سال 1296 شمسی در زمان حکومت «قوام السطنه» بنای دیگری بر مدفن نادر ساخته شد که آن هم در معرض آسیب و خرابی قرار گرفت بنای فعلی آرامگاه به اهتمام انجمن آثار ملی و براساس طرحی از مهندس هوشنگ سیحون در سال 1335 شمسی در باغی به مساحت 1546 مترمربع بنا نهاده شد. آرامگاه شامل فضای محل مقبره نادر، دو تالار موزه و راهروهای ارتباطی و ابنیه وابسته است. دیوارهای اطراف باغ با نرده هایی به شکل تبرزین نادر تزئین شده است. آرامگاه نادر تماماً از سنگ های گرانیت ساخته شده است که فقط دیواره اطراف مقبره از سنگ تراورتن قرمز استفاده شده است. مقبره نادر تا حدی شبیه چادری است که نادر در آن زندگی می کرده است. در جوار مقبره نادر پایه ای به منظور نصب مجسمه مفرغی نادر بنا شده که بر فراز آن مجسمه ای عظیم از نادرشاه سوار بر اسبی سرکش که سه سرباز از طوایف مختلف ایرانی (فارس، ترک و لر) او را همراهی می کنند خودنمایی می نماید. این مجسمه به وسیله پیکرتراش شهیر ایرانی استاد ابوالحسن صدیقی و با نظارت خود استاد در کارخانه برونی ایتالیا ریخته شد و با کشتی به بندر بوشهر حمل و از آنجا به وسیله راه آهن به مشهد حمل شده و بر فراز آرامگاه نصب گردیده است.

موزه نادری

موزه نادری

در سالن اصلی بنای آرامگاه نادر تالاری به منظور معرفی آثار تاریخی دوره افشاریه ساخته شده است. تالار شماره یک به نمایش انواع سلاح های دوره افشاریه، تابلوهای نقاشی از نادر و جنگ های او، وسایل سوار کاری همچون زین و برگ است در عصر افشار تا قاجار و نسخ خطی از تاریخ جهانگشای نادری، دره نادری و ... اختصاص یافته است. از آثار ذیقیمت این موزه می توان به دو قبضه شمشیر متلعق به نادر شاه که روی یکی بعنوان رکابی السلطان نادر شاه حک شده و روی دیگری بیتی با مضمون شاه شاهان نادر صاحب قرآن، هست سلطان بر سلاطین جهان نقش بسته است اشاره کرد. این شمشیر ارزشمند در سال 1148 از جانب کافه ی مردم ایران در روز تاجگذاری نادر در دشت مغان به او اهدا شده است.

تالار شماره دو نیز در سال 1373 به همت سازمان میراث فرهنگی به بهره برداری رسیده است. در این تالار اطلاعاتی در خصوص زندگی نادرشاه و عصرافشاریه بر روی تابلوهای تعبیه شده به نمایش در آمده است شایان ذکر است که به همت سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان رضوی در سال 86-1385 مقدمات بهسازی و ساماندهی موزه نادر آماده گردید و با ساخت ویترین های جدید و نصب سیستم های حفاظت کننده موزه ای و فضاسازی مطلوب این موزه در شرایطی ایده آل به روی بازدیدکنندگان گشوده شده است.

زندگی و شخصیت کلنل محمدتقی خان پسیان

زندگی و شخصیت کلنل محمد تقی خان پسیان

محمد تقی خان پسیان در سال 1270 شمسی در تبریز چشم به جهان گشود دورانی جوانی وی مقارن با مبارزات مشروطه خواهان ملت ایران بود که در شکل دهی ذهنیت اجتماعی او، نقش به سزا داشت. او بعدها به آلمان سفر کرد و در آنجا عملیات موفقیت آمیزی را علیه متفقین به انجام رسانید. کلنل پسیان نخستین خلبان ایرانی بود که در آلمان موفق به اخذ گواهینامه ی هوانوردی گشت. وی پس از بازگشت به ایران فرمانده ژاندارمری خراسان شد و بعدها اداره امور خراسان را عهده دار گردید. پسیان بانی تحولات بسیاری در منطقه خراسان از جمله سامان دهی اوضاع اقتصادی، ساخت بیمارستان ها، بهسازی راهها و ... بود. وی افکار بلند، زندگی ساده و آزاد منشانه ای داشت و ظلم به مردم را بر نمی تافت. این خصوصیت، او را با بسیاری از رجال وقت نظیر اقوام السطلنه که در آن اوان حاکم خراسان بود در گیر ساخت سرانجام در مهرماه 1300 شمسی و به تحریک قوام السطنه و ایادی اش وی در نزدیکی جعفرآباد قوچان پس از مبارزه ای ناجوانمردانه با تعداد بسیاری از شورشیان و اشرار محلی کشته شد و سر وی را از بدن جدا کردند. پیکر این سرباز فداکار پس از چند بار جابه جایی در سال 1326 در محوطه باغ آرامگاه نادری به خاک سپرده شد. کلنل پسیان مردی فرهنگ دوست و شاعر بود و در ثنای او اغلب شعرای مشروطه خواه نظیر ایرج میرزا و عارف قزوینی مرثیه سرایی کردند که شهر ذیل نمونه از آن اشهاریست که توسط عارف سروده شده است :

این سر که نشان سرپرستی ست                        
بار دیده ی عبرتش ببینید
اکنون که رها زقید هستی ست                            

کاین عاقبت وطن پرستی ست


آرامگاه کلنل محمد تقی خان پسیان

آرامگاه کلنل محمد تقی خان پسیان

روایت است که پس از قتل پسیان سر او را از بدن جدا کردند و تصویری که از سر بریده ی وی موجود است می تواند موید این نظر باشد. از آنجا که کلنل در میان مردم مشهد از محبوبیتی بی نظیر برخوردار بود برای وی تشییع جنازه ای با شکوه بر پا داشتند. اما دست تقدیر و تزویر معاندین سال ها سر از پیکر جدا انداخت. می گویند: سرانجام پیکر کلنل را در صندوقی یافتند که در حوالی سناباد و در محل گرمابه ای مخروبه دفن شده بود.در سال 1336 پیکر را در کنار سر وی در محوطه باغ آرامگاه نادری به خاک سپردند و بر آن سنگ قبری ساده نهادند. پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران و به همت سازمان میراث فرهنگی بنای یاد بودی توسط مهندسی یعقوب دانش دوست طراحی گردید و در قسمت فوقانی قبر توسط مهندس یعقوب دانش دوست طراحی گردید و در قسمت فوقانی قبر نصب شد. این بنا به پیکری بدون سر شباهت دارد که دو دست از طرفین آن را در آغوش گرفته اند.

منبع :اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان رضوی
http://razavi-chto.ir/?portal=mainportal&modules=pages&ref=269